رشيد الدّين و طواط از شاعران و نويسندگان مشهور قرن ششم ه ق . است كه در حدود سال 480 ه ق . در بلخ متولّد شد و جوانى را در فراگيرى ادبيات در آن شهر گذراند و سپس به خدمت علاء الدّين اتسز خوارزمشاه درآمد و سى سال در دربار او صاحب ديوان انشا بود . رشيد در نظم و نثر فارسى و عربى مهارت كامل داشت . صنايع لفظى را در شعر بسيار مراعات كرده و قصايد وى همه مصنوع و مسجّع مرصّع است . ديوان اشعارى به زبان فارسى و عربى دارد . از كتب مشهورش « حدائق السحر فى دقائق الشعر » در علم معانى و بيان است كه بيشتر مطالب آن را از كتاب « ترجمان البلاغه » محمّد بن عمر رادويانى گرفته است . كتاب ديگرش « مطلوب كل طالب الامير المؤمنين على بن ابى طالب ( ع ) » مىباشد . كه ترجمه‌ى صد سخن كوتاه از امام على ( ع ) است كه معروف به صد كلمه يا مطلوب كل است . رشيد الدّين علاوه بر قصايد و غزليات ، نامه‌هايى به نام منشآت دارد . وى پس از 93 سال زندگى در سال 573 ه ق . درگذشت « 1 » . - * - فرزند حيدر است و خداوند مفخر است * چون او كِراست مُنتسب امروز و مُكتسب * * * تو به حرب اندر خراميدى به كردار على * در كف ميمون تو تيغى بسان ذو الفقار * * * فرزند حيدرى تو و در نوك كِلك تو * يزدان نهاده معجزه‌ى صد چو ذو الفقار « 2 » * * * با حمله‌ى تو قلعه اموى را چه قدر * خيبر چه پاى دارد با مرد ذو الفقار « 3 » * * * خاندان طاهر پيغمبر اندر محنت‌اند * غم خورد زين حال هر كش اعتقاد طاهر است آن كه دين را كرد نصرت ذو الفقار جدّ او * در مضيقى اوفتاده ، بىمعين و ناصر است تا شنيدم كز فلك آل پيمبر شاكىاند * ناكسم گر جان من از زندگانى شاكر است نى به سوى هيچ عشرت سينه‌ى من مايل است * نى به روى هيچ راحت ديده‌ى من ناظر است من كيم خود ؟ كز براى اين سبب در خلد عدن * خسته روح كاظم است و رنجه جان باقر است * * * اى صدرِ آل حيدر اگر غايبم ز تو * اندر دلم محبت صدر تو حاضر است

--> ( 1 ) - مشاهير دانشمندان اسلام ؛ ج 3 ، ص 260 . فرهنگ شاعران زبان پارسى ؛ ص 228 . ( 2 ) - ديوان سعيد نفيسى ؛ ص 49 ، 216 ، 240 . ( 3 ) - ديوان ركن الدّين همايون فرخ ؛ ص 250 .